Wat is schijnzelfstandigheid en hoe voorkom je het als opdrachtgever?
58% van de bedrijven is terughoudender geworden met het inhuren van freelancers door onzekerheid over de regels. Tegelijkertijd zegt 82% van de organisaties die freelancers inzetten dat het steeds moeilijker wordt om voldoende personeel te vinden.
Dat blijkt uit de YoungOnes Monitor Flexibel Ondernemen 2026, uitgevoerd door Markteffect onder 960 mede- en eindverantwoordelijken op het gebied van HR.
De spanning is duidelijk. Bedrijven hebben behoefte aan flexibel personeel, maar weten niet altijd goed waar ze aan toe zijn.
60% vindt de wetgeving rond zzp en freelancers onduidelijk. Slechts 4% zegt zeer goed te begrijpen wanneer volgens de huidige wetgeving met zzp’ers kan worden gewerkt. 58% begrijpt dit beperkt of helemaal niet.
Regels zijn er. De praktijk blijft lastig
Ook bekende juridische begrippen blijken lang niet overal bekend.
69% kent geen enkel Deliveroo-criterium. 47% heeft nooit gehoord van het Uber-arrest.
Dat is relevant, omdat opdrachtgevers uiteindelijk zelf moeten bepalen hoe zij een samenwerking inrichten.
Volgens Sanne Heestermans, Head of Legal bij YoungOnes, zit daar een belangrijk probleem.
“De juridische norm mag ingewikkeld zijn. De toepassing hoeft dat niet te zijn. Opdrachtgevers moeten vooraf kunnen begrijpen wat ze vastleggen, hoe ze samenwerken en wanneer ze moeten bijsturen.”
Ook €38 zorgt voor verwarring
Het rechtsvermoeden rond €38 per uur wordt vaak anders uitgelegd dan bedoeld.
Slechts 20% noemt correct dat de bewijslast verschuift. 38% weet niet wat het betekent. 18% denkt dat werken onder €38 niet is toegestaan.
Daarnaast ervaart 59% het bedrag als een minimumtarief.
Maar dat is het niet.
Onder het bedrag is iemand niet automatisch werknemer. Boven het bedrag is iemand niet automatisch zelfstandige. Het rechtsvermoeden verandert vooral de bewijspositie als discussie ontstaat over de arbeidsrelatie.
Bedrijven gebruiken freelancers voor concrete problemen
De behoefte aan freelancers komt ondertussen vooral uit de dagelijkse praktijk.
Bedrijven zetten freelancers in bij ziekte en uitval, tijdelijke projecten, extra capaciteit, piekmomenten en specialistische expertise.
Ook uitzendkrachten zijn niet voor iedereen hetzelfde alternatief.
Slechts 20% ziet uitzendkrachten als volledig gelijkwaardig alternatief voor freelancers. 56% noemt het hooguit een beperkt alternatief.
Bedrijven willen vooral weten waar ze aan toe zijn
De uitkomsten wijzen niet op een simpele roep om minder regels.
37% kiest eenvoudigere wetgeving als belangrijkste beleidsprioriteit. 79% vindt dat de overheid flexibiliteit beter mogelijk moet maken. 59% zegt vaker freelancers in te zetten als de regels duidelijker waren.
Pim Graafmans, Managing Director bij YoungOnes:
“Schijnzelfstandigheid moet je aanpakken. Maar duidelijkheid werkt twee kanten op. Bedrijven moeten weten waar de grens ligt, én hoe ze binnen die grens verantwoord met zelfstandigen kunnen werken. Anders wint voorzichtigheid het van gezond ondernemerschap.”
Over de YoungOnes Monitor Flexibel Ondernemen 2026
Markteffect voerde het onderzoek uit tussen 22 juni en 1 juli 2026.
De totale steekproef bestond uit 1.022 respondenten. Voor dit rapport zijn de antwoorden gebruikt van 960 mede- en eindverantwoordelijken op het gebied van HR. Bij vragen die alleen zijn gesteld aan organisaties die freelancers inzetten, is de basis 786 respondenten.
Lees hier de volledige YoungOnes Monitor Flexibel Ondernemen 2026.